Het Groene Medicijn

Natuur in en om het ziekenhuis

Patientjes gaan de natuur in 1310(1)Reinier de Graaf Gasthuis
Patiëntjes van het Reinier de Graaf Gasthuis in Delft krijgen een ‘natuurbelevingspakket’ mee. Uit studies blijkt dat kinderen sneller herstellen door de natuur in te trekken.

Het groenpakketje bestaat uit speurtochten, buitenexcursies en een vergrootglas en een spiegeltje om insecten te bestuderen. Kinderen die onder behandeling zijn of opgenomen zijn geweest in Delft, worden hiermee gestimuleerd om de natuur op te zoeken. Naast het natuurbelevingspakket brengt het ziekenhuis ook natuuraspecten aan op de balkons op de kinderafdeling. Projectleider duurzaamheid José Postma: “In de komende periode onderzoeken hoe we de activiteiten verder kunnen uitbreiden. We denken dan aan vogels spotten en huisdieren aaien. Verder willen we groenten en kruiden zaaien en oogsten. Een ander idee is om seizoentafels te maken.”  Bij het natuurproject werkt het Reinier de Graaf samen met het Instituut voor Natuureducatie en Duurzaamheid (IVN) en De Papaver, het milieucentrum van de gemeente Delft (bron: RdGG, 13 oktober 2014, bekijk ook de korte reportage van Omroep Max).

Elisabeth-Tweesteden Ziekenhuis
Op een lapje grond aan de achterzijde van de locatie St. Elisabeth worden allerlei soorten kruiden gekweekt. Geurige kruiden als bieslook, tijm, basilicum, salie, rozemarijn, oregano, munt en peterselie groeien welig in rijtjes naast elkaar. – See more at: http://www.tweestedenziekenhuis.nl/elisabeth-tweesteden-ziekenhuis-kookt-met-kruiden-uit-eigen-tuin/#sthash.qC0Fz80W.MHZeveGY.dpuf

ElisabethKruidentuinOp een stukje grond aan de achterzijde van de locatie St. Elisabeth worden allerlei soorten kruiden gekweekt. Geurige kruiden als bieslook, tijm, basilicum, salie, rozemarijn, oregano, munt en peterselie groeien welig in rijtjes naast elkaar. Oost-indische kers en pompoenen geven de kruidentuin nog wat extra kleur. De kruiden worden dagelijks door de koks geplukt en gebruikt in de bereiding van de verse maaltijden voor patiënten en medewerkers.

Het ziekenhuis geeft aan dat het duurzame, streekgebonden initiatief voor werkplezier zorgt en gezond is voor patiënten. Ook tijdens de KookCafés op locatie St. Elisabeth voor patiënten met kanker, diabetes of ernstig overgewicht wordt gekookt met kruiden uit eigen tuin.

In december 2014 heeft het ziekenhuis drie compleet nieuw ingerichte (binnen)tuinen geopend. De eerste stap van een nieuw veelomvattend groenplan dat de gezondheid en het welzijn van patiënten, bezoekers en medewerkers bevordert.. “Dit groenplan past absoluut bij onze ambitie het liefste ziekenhuis van Nederland te worden”, aldus ziekenhuisbestuurder Marcel Visser.

Op een lapje grond aan de achterzijde van de locatie St. Elisabeth worden allerlei soorten kruiden gekweekt. Geurige kruiden als bieslook, tijm, basilicum, salie, rozemarijn, oregano, munt en peterselie groeien welig in rijtjes naast elkaar. – See more at: http://www.tweestedenziekenhuis.nl/elisabeth-tweesteden-ziekenhuis-kookt-met-kruiden-uit-eigen-tuin/#sthash.qC0Fz80W.MHZeveGY.dpuf
Ziekenhuis Rivierenland Tiel

Imker Schouten, die ook chirurg is in het Rivierenland, houdt bijen op het groene dak van het ziekenhuis in Tiel. De bijen zijn sinds kort ook online te volgen. Imker Michel Schouten wil dat er zo meer aandacht komt voor bijen, die wereldwijd met uitsterven worden bedreigd. 24 uur per dag staat er een camera op de kast van de bijen en via de website van het ziekenhuis kan iedereen de beestjes volgen. De honingoogst wordt in de ziekenhuiswinkel verkocht.

Meander MC

Aan de zuidkant van het nieuwe ziekenhuis Meander MC in Amersfoort is het Meanderpark aangelegd. Patiënten, bezoekers en medewerkers ontspannen in het park. Voor patiënten die fysiotherapie krijgen of revalideren, wordt een revalidatietuin aangelegd. Hier komen paden (parcoursen) met verschillende soorten ondergrond, traptreden, hellingen, drempels, grind, asfalt, bochten, vals plat… van alles om levensecht te oefenen. Langs de paden komen bankjes. Zie ook het bericht op deze site: Publieksopening groen Meander MC. Meanderpark

Meanderpark (Foto: Dirk Verwoerd)

Beterhuis Isala

In oktober 2013 is de nieuwbouw van de Isala Klinieken geopend; een gebouw waarin de menselijke maat centraal staat en de natuur een belangrijke rol speelt. De organische vormen in combinatie met het groene landschap hebben (naar verwachting) een positieve uitwerking op medewerkers, bezoekers en patiënten.

Vrijwel alle  patiëntenkamers kijken uit op groen, met positieve gevolgen voor wie er verblijft: een omgeving waarin mensen zich op hun gemak voelen en sneller herstellen. In de woorden van het architectencollectief: geen ziekenhuis, maar een ‘beterhuis’.

Vanaf het begin van de bouwplannen is landschapsarchitect Jørn Copijn nauw betrokken. Samen werd aan de ruimtelijke groenplannen gewerkt, die er op gericht waren om een natuurlijk landschap rond dit immense gebouwencomplex te leggen, dat voor patiënten, medewerkers en familie een oase van rust en positivisme zou worden. “Dit landschap met glooiende bloemenweiden, bomen en vijvers zal in de toekomst als natuurgebied in de overgangszone van het buitengebied van de Overijsselse Vecht en de stad Zwolle, een belangrijke ecologische schakel worden voor de vele vogels, insecten en amfibieën, die vanouds hier voorkomen.”

Isala zkh-Zwolle-EvdHam

Bloemenweide rondom Isala (Foto: Erik van den Ham)

UMCG en Staatsbosbeheer

Niet iedereen heeft de mogelijkheid om buiten van de natuur te genieten. Reden voor Staatsbosbeheer om samen met het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) buiten naar binnen te brengen. Zodat ook mensen die tijdelijk niet buiten van de natuur kunnen genieten, daar binnen wel een indruk van krijgen.

buiten-binnen-umcg403

Natuur in het UMCG (Foto: SBB)

Op de grote wand boven de lift bij de fontein hangt in het UMCG een groot fotodoek van de Wadden; het eiland Rottumerplaat. Boswachter Jaap Kloosterhuis was te gast in het UMCG kinderprogramma Ranja met een rietje. Met een kist vol natuurschatten nam hij de kinderen mee in de wondere wereld van de waddennatuur. Staatsbosbeheer en UMCG-teevee maakten samen een korte documentaire over de Amelandseduinen. Deze documentaire is te zien op de patiëntentelevisie zodat patiënten kunnen genieten van natuurbeelden. De documentaire over de wadden is de eerste uit een vierluik, waarin boswachter Jaap Kloosterhuis verschillende landschaptypen in Noord-Nederland onder de loep neemt.

Martinezkh

Binnentuin Martini Ziekenhuis

Martini Ziekenhuis en Natuurmonumenten

Natuur nodigt mensen uit om zich te ontspannen en tot zichzelf te komen. Het Martini Ziekenhuis bouwt daarom in de open binnentuin een paviljoen met een terras, zodat patiënten, bezoekers en medewerkers heerlijk buiten kunnen zitten. In de tuin komen ook zitjes, wandelpaden en een waterpartij. Natuurmonumenten is de samenwerkingspartner die hierbij betrokken is. Samen met deze partner is al een ‘ontdek’route voor kinderen en een wandelroute richting de Piccardthofplas, een natuurgebied nabij het ziekenhuis, aangelegd. In vergaderruimtes van het ziekenhuis hangen foto’s van de natuur.

Alexander Monro Ziekenhuis in de bossen van Bilthoven

Het eerste borstkankerziekenhuis van Nederland (geopend voorjaar 2013) streeft ernaar de meest patiëntgerichte zorg te bieden. Dat zit hem ook in kleine dingen: de stoelen in de chemotherapie-ruimte zijn gericht naar buiten, met uitzicht op de bosrijke omgeving. Het bos is naar binnen gehaald: met bomen beprinte gordijnen bieden privacy als de patiënt dit wenst. In het Alexander Monro Ziekenhuis zijn 4 fietsen beschikbaar voor patiënten en hun familie om een stukje in de bosrijke omgeving te fietsen tijdens rustpauzes / tussen de onderzoeken door.

Monrozkh

Chemotherapie-ruimte in het Alexander Monro Ziekenhuis (Foto: Augie Vissers)

Ziekenhuis Bernhoven

Ziekenhuis Bernhoven benut de natuur voor het herstel en welzijn van haar patiënten. Zij doet dit door middel van beweeg(-educatie)programma’ s in het aangrenzende natuurgebied De Maashorst, maar ook in het gebouw is de verbinding met natuur duidelijk zichtbaar. De wachtruimtes van de polikliniek en gangen zijn voorzien van levensgrote natuurfoto’s in het restaurant kunnen patiënten en bezoekers genieten van een maaltijd bereid met producten van lokale boeren.

Poli bernhoven

De wachtruimtes van de poliklinieken in Ziekenhuis Bernhoven zijn voorzien van levensgrote natuurfoto’s (Foto: Augie Vissers).

Medisch Spectrum Twente

In het Medisch Spectrum Twente (MST) is een bestralingsruimte/bunker van de radiotherapie voorzien van natuurfoto’s. René van der Meer is als medisch fotograaf werkzaam in het MST en is mede-oprichter van Beter door Beeld: “In deze ruimte worden patiënten met kanker behandeld. Het behandelingstraject is zwaar omdat zij vaak 25 of 30 keer moeten komen voor de bestraling. De foto is geplakt op de deuren, waarachter de apparatuur staat om de straling op te wekken. In de gang van de bunker hangen natuurfoto’s, die naar de foto in de bestralingsruimte verwijzen. De meeste patiënten vinden de deze ruimte aangenamer dan de ruimtes waar geen foto’s hangen en zijn dan ook minder angstig.”

MST2011 radiotherapie

Een bestralingsruimte van het MST met natuurfotos (Foto: Beter door Beeld).

Ambient Experience
Phillips MRI

In de Ambient Experience – MRI van Phillips wordt ook gebruik gemaakt van de rustgevende werking van de natuur.

De Ambient Experience is een concept van Phillips dat er op gericht is barrières af te breken die het ziekenhuisbezoek tot een intimiderende ervaring voor patiënten maakt en zorgt tegelijkertijd voor een aangenamere werkplek voor het personeel.

Door gekleurd licht en natuurafbeeldingen wordt een ontspannende sfeer gecreëerd. De eerste Ambient Experiece-installatie is in 2005 in een ziekenhuis in Chicago geïnstalleerd. In ons land zijn zulke kamers te vinden in het VUmc en AMC in Amsterdam en het Catharina Ziekenhuis in Eindhoven.

Bronnen: Isala, Meander MC, Staatsbosbeheer, UMCG, Natuurmonumenten, Martini Ziekenhuis, Alexander Monro Ziekenhuis, Elisabeth-Tweesteden Ziekenhuis, Beter door Beeld en Phillips.

Leestips: